Το πλαίσιο λειτουργίας των αναπτυξιακών παρεμβάσεων που συγχρηματοδοτούνται από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία στη νέα προγραμματική περίοδο 2021-2027, σύμφωνα με τους Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθορίζει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων «Διαχείριση, έλεγχος και εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την Προγραμματική Περίοδο 2021-2027», που τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση στις 24 Δεκεμβρίου.
Η διαδικασία της διαβούλευσης θα ολοκληρωθεί το βράδυ της 10ης Ιανουαρίου 2022, ενώ το εν λόγω σχέδιο νόμου αποτελεί επί της ουσίας τον εφαρμοστικό νόμο του νέου ΕΣΠΑ και, μεταξύ άλλων, εισάγει ρυθμίσεις για την απλούστευση, επιτάχυνση και ορθή εκτέλεση των διαδικασιών διαχείρισης, παρακολούθησης και ελέγχου των συγχρηματοδοτούμενων πράξεων.
«Ο νέος εφαρμοστικός νόμος του ΕΣΠΑ εισάγει μία σειρά παρεμβάσεων για την απλούστερη και ταχύτερη εφαρμογή των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων. Η απλοποίηση των διαδικασιών στο σκέλος που ακουμπά εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις αποτελεί βασική μας επιδίωξη. Προσπαθούμε να προωθήσουμε νέες απλουστεύσεις όποτε έχουμε τη δυνατότητα, ενώ λειτουργικές διαφοροποιήσεις φιλοδοξούμε να εισάγουμε στο νέο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου που θα συνοδεύσει τη νέα προγραμματική περίοδο», δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξή του στο insider.gr o Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Δημήτρης Σκάλκος.
Σύμφωνα με το υπουργείο, το σχέδιο νόμου αποτελεί αναγκαία συνθήκη προκειμένου να ενεργοποιηθούν τα νέα Προγράμματα, ενώ ακολουθεί το περιεχόμενο του νέου Εταιρικού Συμφώνου Περιφερειακής Ανάπτυξης 2021-2027 όπως αυτό εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η έγκαιρη έναρξη υλοποίησης των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων της νέας περιόδου 2021-2027 θα επιτρέψει την απρόσκοπτη μετάβαση ανάμεσα στις δύο περιόδους χωρίς κενό χρηματοδότησης, ενισχύοντας τη ρευστότητα της οικονομίας και συμβάλλοντας στην ομαλή εκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Τα προγράμματα
Όπως ορίζει το άρθρο 3 του σχεδίου νόμου, τα Προγράμματα της προγραμματικής περιόδου 2021-2027 περιλαμβάνουν:
Στο ΕΣΠΑ 2021-2027:
α) Επτά Τομεακά Προγράμματα που λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα ταμεία: το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+) και το Ταμείο Συνοχής (ΤΣ), και συγκεκριμένα, τα Προγράμματα:
αα) Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή
αβ) Ανταγωνιστικότητα
αγ) Ψηφιακός Μετασχηματισμός
αδ) Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή
αε) Πολιτική Προστασία
αστ) Μεταφορές
αζ) Τεχνική Βοήθεια και Υποστήριξη Δικαιούχων
β) Δεκατρία Περιφερειακά Προγράμματα που λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ+ και το ΤΣ:
βα) Ανατολική Μακεδονία, Θράκη
ββ) Κεντρική Μακεδονία
βγ) Θεσσαλία
βδ) Ήπειρος
βε) Δυτική Ελλάδα
βστ) Δυτική Μακεδονία
βζ) Στερεά Ελλάδα
βη) Πελοπόννησος
βθ) Ιόνια Νησιά
βι) Βόρειο Αιγαίο
βια) Κρήτη
βιβ) Αττική
βιγ) Νότιο Αιγαίο
γ) Ένα Τομεακό Πρόγραμμα που λαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης το οποίο ονομάζεται «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση».
δ) Ένα Τομεακό Πρόγραμμα που λαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, το οποίο ονομάζεται «Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα».
ε) Στο πλαίσιο του Στόχου «Ευρωπαϊκή Εδαφική Συνεργασία» (INTERREG), δεκατρία Προγράμματα που λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από το ΕΤΠΑ ή/και τους μηχανισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης:
εα) (Interreg VI-A) Greece-Bulgaria
εβ) (Interreg VI-A) Greece-Italy
εγ) (Interreg VI-A) Greece-Cyprus
εδ) (Interreg VI-A) IPA ΙΙΙ CBC Greece-Albania
εε) (Interreg VI-A) IPA ΙΙΙ CBC Greece-Republic of North Macedonia
εστ) (Interreg VI-B) Euro Mediterranean 2021-2027 (EURO MED)
εζ) (Interreg VI-B) Adriatic-Ionian
εη) (Interreg VI-B) Interreg NEXT MED
εθ) (Interreg VI-B) Interreg NEXT Black Sea Basin
ει) (Interreg VI-C) Interreg Europe
εια) (Interreg VI-C) Interact
ειβ) Urbact IV
ειγ) ESPON 2030 Cooperation Programme
Στα «Ταμεία Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων 2021-2027», περιλαμβάνονται τρία Προγράμματα, καθένα από τα οποία λαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη από κάθε αντίστοιχο ταμείο: το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το Μέσο για τη Χρηματοδοτική Στήριξη της Διαχείρισης των Συνόρων και την Πολιτική των Θεωρήσεων.
Τα χρηματοδοτικά μέσα
Στο πλαίσιο των Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2021-2027 δύναται να χρηματοδοτούνται πράξεις που αφορούν σε χρηματοδοτική συνεισφορά από ένα ή περισσότερα Προγράμματα σε υφιστάμενα ή νέα χρηματοδοτικά μέσα, τα οποία έχουν συσταθεί ή συστήνονται σε εθνικό, περιφερειακό, διακρατικό ή διασυνοριακό επίπεδο.
Οι όροι και οι προϋποθέσεις της συνεισφοράς του Προγράμματος, ή των Προγραμμάτων, σε χρηματοδοτικό μέσο καθορίζονται σε συμφωνία χρηματοδότησης, μεταξύ της Διαχειριστικής Αρχής και του φορέα υλοποίησης ενός ταμείου χαρτοφυλακίου, ή του φορέα υλοποίησης ενός ειδικού ταμείου στην περίπτωση που δεν προβλέπεται ταμείο χαρτοφυλακίου. Η συμφωνία χρηματοδότησης μεταξύ της Διαχειριστικής Αρχής και των ανωτέρω φορέων υλοποίησης υπογράφεται από τον αρμόδιο Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων ή από το ειδικώς εξουσιοδοτημένο από αυτόν όργανο.
Έργα και δράσεις που αξιοποιούν ανακυκλούμενους πόρους χρηματοδοτικών μέσων Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ των προγραμματικών περιόδων 2007-2013 και 2014-2020 δύνανται να χρηματοδοτούνται από το εθνικό ή το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων.
Οι μορφές χρηματοδοτικής συνεισφοράς και υποστήριξης
Η συνεισφορά της Ένωσης στο πρόγραμμα είναι δυνατόν να λάβει μία από τις ακόλουθες μορφές:
α) χρηματοδότηση που δεν συνδέεται με τις δαπάνες των συναφών πράξεων και με βάση οποιοδήποτε από τα ακόλουθα στοιχεία:
αα) την εκπλήρωση των όρων
αβ) την επίτευξη των αποτελεσμάτων
β) επιστροφή της στήριξης που παρασχέθηκε στους δικαιούχους για την υλοποίηση των πράξεων
γ) μοναδιαίες δαπάνες, οι οποίες καλύπτουν όλες ή ορισμένες ειδικές κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών που προσδιορίζονται με σαφήνεια εκ των προτέρων με αναφορά σε ποσό ανά μονάδα,
δ) κατ’ αποκοπή ποσά, τα οποία καλύπτουν συνολικά όλες ή ορισμένες ειδικές κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών που προσδιορίζονται με σαφήνεια εκ των προτέρων,
ε) χρηματοδότηση με ενιαίο συντελεστή, η οποία καλύπτει ειδικές κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών που προσδιορίζονται με σαφήνεια εκ των προτέρων με την εφαρμογή ποσοστού,
στ) συνδυασμός των μορφών
Οι επιχορηγήσεις που παρέχονται στους δικαιούχους από το Πρόγραμμα μπορούν να λάβουν μία από τις ακόλουθες μορφές:
α) επιστροφή επιλέξιμων δαπανών που αποδεδειγμένα πραγματοποιήθηκαν από έναν δικαιούχο ή από τον ιδιώτη εταίρο των πράξεων ΣΔΙΤ και καταβλήθηκαν για την υλοποίηση πράξεων, συνεισφορές σε είδος και κόστος απόσβεσης,
β) μοναδιαίες δαπάνες,
γ) κατ’ αποκοπή ποσά,
δ) χρηματοδότηση με κατ’ αποκοπή συντελεστή,
Η μορφή που λαμβάνει η επιχορήγηση που παρέχεται στους δικαιούχους πράξεων και οι όροι για την πληρωμή της καθορίζονται στην πρόσκληση της Διαχειριστικής Αρχής για την υποβολή αιτήσεων χρηματοδότησης ή το αργότερο στην απόφαση ένταξης της πράξης στο Πρόγραμμα.
Οι πληρωμές στους δικαιούχους από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων λαμβάνουν τη μορφή ποσοστού επί της συνολικής επιχορήγησης της πράξης ή μέρους αυτής, σύμφωνα με τους όρους της απόφασης ένταξης και τον προγραμματισμό υλοποίησης της πράξης, ανεξάρτητα από τη μορφή που λαμβάνει η επιχορήγηση στο πλαίσιο του Προγράμματος.
